काठमाडौं | काठमाडौं महानगरपालिकाका मेयर बालेन्द्र शाह र प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीबीचको सम्बन्धमा तनाव देखा परेको छ। यो तनावले राजनीतिक वृत्तमा चर्चा बटुलेको छ, किनकि यी दुई नेताबीचको सम्बन्ध सुरुमा सौहार्दपूर्ण देखिएको थियो। तर पछिल्लो समय शाहले ओली र उनको दल नेकपा एमालेप्रति कडा आलोचना गर्न थालेका छन्।
स्थानीय तह निर्वाचनमा काठमाडौं महानगरपालिकाको मेयरमा विजयी हुने निश्चित भएपछि शाह एमाले अध्यक्ष ओलीलाई भेट्न भक्तपुरको बालकोट पुगेका थिए। यो भेटघाटले धेरैको ध्यान खिचेको थियो, किनकि शाह स्वतन्त्र उम्मेदवारका रूपमा चुनाव लडेका थिए। त्यसपछि शाह दोस्रोपटक पनि ओली निवास बालकोट पुगे। यसपटक ओलीले शाहलाई एउटा तबला उपहार दिए। यी घटनाक्रमले शाह र ओलीबीच राम्रो सम्बन्ध रहेको संकेत गरेको थियो।
तर समय बित्दै जाँदा शाह र ओलीबीचको सम्बन्धमा तनाव बढ्दै गएको देखिन्छ। शाहले हालै एमाले कार्यकर्ताहरूलाई “सामान्य ज्ञान दिएर राजनीतिमा लगाउन” ओलीलाई सुझाव दिएका छन्। यो टिप्पणी एमालेबाट प्रदेश सांसद रहेकी नेतृ रेखा शर्माले नाबालिकालाई घरेलु हिंसा गरेको विषयमा एमाले कार्यकर्ताहरुसँगको विवादपछि आएको हो।
शाहले आरोप लगाएका छन् कि सांसद शर्मालाई अदालतले मुद्दा चलाउन भनेको छ, तर सरकारले उनलाई जोगाएर राखेको छ। काठमाडौं महानगरपालिकाले दुई महिनादेखि कारबाही अघि बढाउन खोजेको छ, तर सरकारले प्रदेश सांसद शर्मालाई पक्राउ नगरेको उनको दाबी छ । शाहले यस विषयमा प्रधानमन्त्री ओलीको सुशासनबारे पनि प्रश्न उठाएका छन्।
यसअघि पनि ओली र शाहबीच केही विवादहरू देखा परेका थिए। ओलीले शाहले सुकुम्बासी र गरिबलाई देखिनसहेको आरोप लगाएका थिए। उनले सुकुम्बासीमाथि ज्यादती नगर्न शाहलाई चेतावनी समेत दिएका थिए। ओलीले शाहले तानाशाही प्रवृत्ति देखाएको पनि टिप्पणी गरेका थिए।
अर्कोतर्फ, शाहले गिरिबन्धु टि-स्टेट प्रकरणमा ओलीको नाम उल्लेख गरेर विवाद थपेका थिए। उनले सार्वजनिक गरेका कम्पनीहरूको सूचीमा ‘केपी ओली ट्रस्ट’ को नाम पहिलो नम्बरमा राखेका थिए। यसले पनि दुई नेताबीचको तनाव बढाएको देखिन्छ।
शाहको यस्तो आक्रामक रुखका पछाडि केही सम्भावित कारणहरू हुन सक्छन्। पहिलो, उनी आफ्नो स्वतन्त्र छवि कायम राख्न चाहन्छन्। चुनावमा स्वतन्त्र उम्मेदवारका रूपमा विजयी भएका शाहले आफूलाई कुनै पनि राजनीतिक दलसँग नजोडिएको देखाउन खोजेका हुन सक्छन्।
दोस्रो, शहरी समस्याहरूको समाधानमा केन्द्र सरकारको अपर्याप्त सहयोग पनि एउटा कारण हुन सक्छ। काठमाडौं जस्तो ठूलो शहरका समस्याहरू समाधान गर्न स्थानीय सरकारलाई केन्द्र सरकारको सहयोग आवश्यक पर्छ। यदि शाहले यस्तो सहयोग नपाएको महसुस गरेका छन् भने, यसले उनलाई ओलीप्रति आक्रोशित बनाएको हुन सक्छ।
तेस्रो, राजनीतिक दलहरूको कार्यशैलीप्रति शाहको असन्तुष्टि पनि एउटा कारण हुन सक्छ। स्वतन्त्र उम्मेदवारका रूपमा चुनाव जितेका शाहले परम्परागत राजनीतिक दलहरूको कार्यशैलीलाई रुचाएका छैनन् भन्ने बुझिन्छ। यसैले उनी यस्ता कार्यशैलीको विरोधमा बोल्न सक्छन्।
चौथो, शाहले आफ्नो कार्यक्षेत्रमा हस्तक्षेप भएको महसुस गरेका हुन सक्छन्। स्थानीय सरकारको प्रमुखका रूपमा उनले आफ्नो अधिकारक्षेत्रमा स्वतन्त्र रूपमा काम गर्न चाहेका हुन सक्छन्। यदि उनले केन्द्र सरकार वा राजनीतिक दलहरूबाट हस्तक्षेप भएको महसुस गरेका छन् भने, यसले उनलाई आक्रोशित बनाएको हुन सक्छ।
यो द्वन्द्वले स्थानीय र केन्द्रीय सरकारबीचको सम्बन्धमा नयाँ बहस थपेको छ। यसले नेपालको संघीय प्रणालीमा विभिन्न तहका सरकारहरूबीच कसरी समन्वय र सहकार्य गर्ने भन्ने प्रश्न उठाएको छ। साथै, यसले स्वतन्त्र राजनीतिज्ञहरूको भूमिका र परम्परागत राजनीतिक दलहरूसँगको उनीहरूको सम्बन्धबारे पनि प्रश्न उठाएको छ।
आगामी दिनमा शाह र ओलीबीचको सम्बन्ध कस्तो मोड लिन्छ भन्ने कुराको चासो बढेको छ। के उनीहरू आफ्ना मतभेदहरू मिलाउन सक्छन्? वा यो द्वन्द्व अझै बढ्दै जान्छ? यसले नेपालको राजनीतिमा कस्तो प्रभाव पार्छ? यी प्रश्नहरूको जवाफ समय बित्दै जाँदा स्पष्ट हुनेछ। तर एउटा कुरा निश्चित छ – यो विवादले नेपालको राजनीतिक परिदृश्यमा नयाँ आयाम थपेको छ, र यसले धेरैको ध्यान खिचेको छ।
