संखुवासभा | संखुवासभा जिल्लाको खाँदबारी बजारबाट करिब १८ किलोमिटर टाढा रहेको हेलुवा बेसि गाउँ प्राकृतिक सौन्दर्य र रूद्राक्ष उत्पादनका लागि परिचित छ। यहाँका स्थानीय किसानहरूले रूद्राक्ष खेतीलाई प्रमुख आर्थिक स्रोतका रूपमा विकास गरेका छन्, जसबाट उनीहरूले वार्षिक रूपमा ७ देखि ८ लाख रुपैयाँसम्म आम्दानी गर्न सफल भएका छन्। तर, गाउँलेहरूले ठूला आर्थिक उपलब्धिहरू गरे पनि पूर्वाधारको कमीले गर्दा उनीहरू विभिन्न समस्याहरूको सामना गरिरहेका छन्।
हेलुवा बेसि गाउँको प्रमुख आकर्षण भनेको रूद्राक्ष खेती हो, जसले गाउँलाई राष्ट्रिय स्तरमै चर्चित बनाएको छ। यहाँ उत्पादन गरिने रूद्राक्ष गुणस्तरीय र अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा आकर्षणको केन्द्र रहेको छ। किसानहरूले यस खेतीबाट राम्रो आम्दानी गर्दै आए पनि उत्पादनका वस्तुहरूको उचित मूल्य पाउन र तिनलाई ठूला बजारसम्म पुर्याउन असुविधा झेल्नु परेको छ।
स्थानीय बासिन्दा विनोद चौहानका अनुसार, “यहाँका किसानहरू धेरै मिहेनत गरेर रूद्राक्ष उत्पादन गर्छन्, तर उचित मूल्य नपाउँदा समस्या भइरहेको छ। चीनबाट व्यापारीहरू आएर रूद्राक्ष सस्तोमा खरिद गर्छन्, जसले गर्दा हामीलाई उत्पादनको सही मूल्य प्राप्त हुन सक्दैन।” उत्पादन भने उच्च भए पनि यातायात र बजारको अभावमा किसानहरूले आफ्नो उत्पादन ठूला बजारमा लैजान कठिनाइ भोगिरहेका छन्।
रूद्राक्ष उत्पादनको सफलताका बाबजुद, हेलुवा बेसि गाउँलेहरू आधारभूत पूर्वाधारहरूको अभावमा दिनहुँको जीवनमा कठिनाइ झेल्न बाध्य छन्। खाँदबारी बजारसँग जोड्ने मुख्य बाटो अविकसित र असजिलो भएकोले यातायातमा समस्या छ। वर्षातको समयमा हिलो र हिउँदको समयमा धूलोले गर्दा यातायात सुविधा झन् विकराल बन्छ।
स्थानीय बासिन्दा भरत चौहानले भने, “हामीले उत्पादन गरेका वस्तुहरू बजारमा पुर्याउन ठूलो मेहनत गर्नुपर्छ। बाटोको अवस्था ज्यादै खराब छ, जसले गर्दा उत्पादनको बिक्री वितरणमा निकै समस्या हुन्छ। गाउँमा उचित यातायातको सुविधा भए यहाँको उत्पादनलाई सजिलै बजारसम्म पुर्याउन सकिन्थ्यो।”
खानेपानी र स्वास्थ्य सेवाको पनि यस्तै अवस्था छ। गाउँमा खानेपानीको राम्रो सुविधा छैन। स्वास्थ्य सेवाको अभावमा बासिन्दाहरूले सामान्य बिरामीको उपचारका लागि समेत चार-पाँच घण्टा टाढाका अस्पतालसम्म हिँडेर जानुपर्ने बाध्यता छ। गाउँमा स्वास्थ्य चौकी त छ, तर अत्यावश्यक औषधि र उपकरणहरूको अभावका कारण रोगको समयमा झन् ठूलो समस्या भोग्नुपर्छ।
प्राकृतिक रूपमा सुन्दर हेलुवा बेसि गाउँमा पर्यटनको ठूलो सम्भावना रहेको स्थानीय बासिन्दाहरू बताउँछन्। यहाँको हरियाली र गाउँले वातावरणले पर्यटकहरूलाई आकर्षित गर्न सक्छ। तर, पूर्वाधारको अभावले गर्दा पर्यटनको क्षेत्रले गति लिन सकेको छैन। स्थानीय बासिन्दाहरूले सरकार र सम्बन्धित निकायहरूसँग आधारभूत पूर्वाधार निर्माणको लागि ध्यान दिन अपिल गरेका छन्।
स्थानीय नेता र समाजसेवीहरूले यस क्षेत्रको विकासका लागि सरकारको तर्फबाट पहल आवश्यक रहेको बताएका छन्। उनीहरूको भनाइ छ कि यदि सही समयमा सडक, खानेपानी, स्वास्थ्य सेवा, र बजारसँगको पहुँचलाई सुधार गरियो भने यो क्षेत्रले ठूलो आर्थिक समृद्धि हासिल गर्न सक्छ।
हेलुवा बेसि गाउँको भविष्य उज्ज्वल छ, तर विकासका लागि ठोस योजनाहरूको आवश्यकता छ। यहाँका किसानहरूले कृषि उत्पादनको क्षेत्रमा राम्रो प्रगति गरिरहेका छन्, र यदि सरकारले आवश्यक पूर्वाधार विकासमा ध्यान दिन सकेमा यो क्षेत्र पर्यटन, कृषि, र उद्योगका लागि प्रमुख केन्द्र बन्न सक्छ। गाउँलेहरूले सरकारसँग आशा गरेका छन् कि निकट भविष्यमा यहाँको विकासमा ठोस कदम चालिनेछ, जसले गर्दा गाउँको आर्थिक र सामाजिक स्तरमा सुधार आउनेछ।
हेलुवा बेसि गाउँको कथा एक उदाहरण हो कि कसरी स्थानीय स्तरमा मेहनत र मिहेनतले आर्थिक उन्नति सम्भव छ, तर पूर्वाधारको कमीले सम्भावनाहरूलाई सीमित पार्न सक्छ।
