मकवानपुर: एक समय देशकै ठूलो र गौरवको प्रतीक मानिएको हेटौँडा कपडा उद्योग अहिले एउटा खण्डहरमा परिणत भएको छ। २०३२ सालमा स्थापना भएको यो उद्योगले देशमा आत्मनिर्भरताको सपना बोकेर यात्रा सुरु गरेको थियो। तर, विगत २ दशकभन्दा बढी समयदेखि यो उद्योग बन्द अवस्थामा छ। वर्षौंदेखि बन्द रहेको यो उद्योग पुनःसञ्चालन गर्ने प्रयास भइरहेका बेला सरकारले पुनः एकपटक यसको मोडालिटी तयार गर्दै छ ।
उद्योग बन्द भएको २० वर्ष बितिसक्दासम्म पनि यसको पुनरुत्थानका लागि कुनै ठोस कदम चाल्न नसकेको भन्दै जन गुनासो त् छदै छ । तर, उद्योग पुनःसञ्चालनका लागि आवश्यक पूर्वाधार निर्माणदेखि लगानीसम्मका विषयमा अन्योल कायमै छ।
२०३२ सालमा नेपाल र चीन सरकारको संयुक्त लगानीमा स्थापना भएको यो उद्योगले २०३८ सालसम्म मुनाफा कमाइरहेको थियो। तर, सो पछिका वर्षहरुमा लगातार घाटा व्यहोर्दै जाँदा २०५७ सालमा बन्द गरियो। त्यसपछि केही समयका लागि पुनः सञ्चालनमा आए पनि २०६६ सालमा बन्द भएको उद्योग २०८१ सम्म अईपुदा पनि बन्दै अवस्थामा छ ।
यसरी दशकौंदेखि बन्द अवस्थामा रहेको उद्योगलाई पुनः सञ्चालन गर्नुपर्ने माग लामो समयदेखि उठ्दै आएको छ। यसै क्रममा हालै प्रधानमन्त्री पुष्पकमल दाहाल प्रचण्डले एक साताभित्र उद्योग पुनरुत्थानका लागि आवश्यक मोडालिटी तयार पार्न निर्देशन दिएका छन्।
तर, उद्योग पुनः सञ्चालन गर्न कति लागत लाग्छ र कसरी सञ्चालन गर्न सकिन्छ भन्नेतर्फ अझै ठोस योजना बनेको छैन। यसकारण, उद्योगी तथा विज्ञहरूले उद्योग पुनरुत्थानको बाटो कठिन रहेको बताउँदै आएका छन्।
उद्योगमा काम गरेका अनुभवी व्यक्तिहरूका अनुसार वर्तमान अवस्थामा यो उद्योग सञ्चालन गर्न जटिल छ। किनकि, उद्योगमा रहेका मेसिनरी तथा उपकरण पुराना भइसकेका छन्। यिनलाई सञ्चालनमा ल्याउन नयाँ पुर्जा जडान गर्नुपर्छ, जुन ठूलो लगानी लाग्ने छ । साथै, उद्योगको भौतिक पूर्वाधारहरू पनि क्षतिग्रस्त अवस्थामा छन्। यसको मर्मतसम्भार र नयाँ निर्माणका लागि पनि धेरै लगानी चाहिन्छ। जसबिना उद्योग सञ्चालन हुन सक्दैन। अर्कोतर्फ, उद्योग सञ्चालनका लागि पर्याप्त मात्रामा कच्चा पदार्थको व्यवस्थापन हुनुपर्छ। साथै, उत्पादित सामानको बजारीकरण र विक्री वितरणको पनि व्यापक योजना बनाउनुपर्ने हुन्छ।
उद्योगीहरूका अनुसार सरकारले यो उद्योगलाई व्यावसायिकरूपमा सञ्चालन गर्ने हो भने कम्तीमा ५० करोड रुपैयाँभन्दा बढी लगानी चाहिन्छ। यो परिणाममुखी लगानी हुनका लागि सरकारले निजी क्षेत्रसँगको साझेदारीमा अघि बढ्नुपर्ने सुझाव दिइएको छ।
देशकै एकमात्र कपडा उद्योगका रूपमा रहेको हेटौँडा कपडा उद्योगको पुनरुत्थान राष्ट्रिय गौरवको विषय पनि हो। यसकारण, सरकारले यसमा गम्भीरतापूर्वक अघि बढ्नुपर्नेमा जोड दिइएको छ। साथै, यसका लागि सरकार र निजी क्षेत्रबीचको सहकार्य आवश्यक रहेको बताइएको छ।
यसरी, हेटौँडा कपडा उद्योगको पुनरुत्थान र यसबाट आत्मनिर्भर हुने सपना अझै पूरा भएको छैन। तर, सरकारको प्रतिबद्धता र सहयोगले यसलाई पुनः सञ्चालनमा ल्याउन सकिने आशा जनाइएको छ। आगामी दिनमा देशकै यो ऐतिहासिक उद्योग फेरि सञ्चालनमा आउला र रोजगारीको नयाँ अवसर सिर्जना हुनेछ भन्ने विश्वास व्यक्त गरिएको छ।
