काठमाडौं | हिमाली भेगका शेर्पा समुदायले प्रत्येक वर्ष फागुन शुक्ल प्रतिपदाका दिन मनाउने सांस्कृतिक पर्व ग्याल्पो ल्होसार आज विविध कार्यक्रमका साथ मनाइँदै छ। नयाँ वर्षको रूपमा विशेष महत्व राख्ने यो पर्व शेर्पा समुदायका साथै अन्य हिमाली मूलका जातिहरूद्वारा हर्षोल्लासका साथ मनाइन्छ।
यस वर्ष शेर्पा समुदायले २१५२ औँ ग्याल्पो ल्होसार मनाउँदैछन्। तिब्बती क्यालेन्डरअनुसार मुसा, गाई, बाघ, खरायो, ड्रागन (मेघ), सर्प, घोडा, भेडा, बाँदर, चरा, कुकुर, र बराह गरी १२ वर्गमा ग्याल्पो ल्होसार विभाजित छ। हरेक वर्ष यी १२ वर्गमध्ये एउटा वर्गको पालो आउँछ, जसले नयाँ वर्षको संकेत गर्छ।
ग्याल्पो ल्होसारको सुरुआत भोटका नवौँ राजा उदे गुङ्ग्यालको शासनकालबाट भएको मानिन्छ। प्रारम्भमा यस पर्वलाई वसन्त पर्वका रूपमा मनाउने गरिन्थ्यो। समयक्रमसँगै यसको नाम ग्याल्पो ल्होसार रहन गयो। अनुसन्धाता टीका शेर्पाका अनुसार यस पर्वलाई कतै ग्याल्पो, त कतै ग्याल्बो भनेर उच्चारण गरिन्छ। शेर्पा समुदायमा प्रचलित विश्वासअनुसार, ग्याल्पो ल्होसारको दिन सकारात्मक उर्जाको आगमन हुन्छ, त्यसैले यसलाई उत्सवका रूपमा भव्य रूपमा मनाइन्छ।
ग्याल्पो ल्होसार फागुन शुक्ल प्रतिपदादेखि पूर्णिमासम्म विविध कार्यक्रमका साथ मनाइन्छ। पर्वका अवसरमा शेर्पा समुदायले घरआँगन सफा गर्ने, विशेष परिकारहरू पकाउने, परिवारजन तथा आफन्तसँग भेटघाट गर्ने, धार्मिक क्रियाकलापहरूमा संलग्न हुने, परम्परागत पोशाकमा सजिएर सांस्कृतिक झाँकी प्रदर्शन गर्ने, र लामाहरूको आशीर्वाद लिने परम्परा छ।
यस पर्वमा विशेष रूपमा च्याङ (स्थानीय मदिरा), खाप्से (विशेष प्रकारको पकवान), रङ्गीन झन्डा (लुङ्दार) फहराउने, तथा लामा गुठीमा पूजा गर्ने गरिन्छ। विभिन्न गुम्बाहरूमा भव्य पूजा आयोजना गरिन्छ, जहाँ लामाहरूले शान्ति, समृद्धि र सुखद नयाँ वर्षको कामना गर्दै प्रवचन दिन्छन्।
पहिले ग्याल्पो ल्होसार मुख्य रूपमा हिमाली क्षेत्रका १२ जिल्लामा मात्र मनाइने गरिन्थ्यो। तर पछिल्ला वर्षहरूमा शेर्पा समुदायको बसाइँसराइसँगै अहिले यो पर्व २२ जिल्लामा मनाउन थालिएको छ। शेर्पा समुदाय मात्र नभई हिमाली मूलका अन्य जातिहरूले पनि यस पर्वलाई उत्तिकै महत्व दिने गरेका छन्।
यसअघि, पुस १५ गते गुरूङ समुदायले तमु ल्होसार, तथा माघ शुक्ल प्रतिपदाका दिन तामाङ समुदायले सोनाम ल्होसार मनाइसकेका छन्। यी तीन प्रमुख ल्होसारमध्ये ग्याल्पो ल्होसार शेर्पा समुदायका लागि सबैभन्दा ठूलो चाड हो।
ग्याल्पो ल्होसारको अवसरमा नेपालका विभिन्न स्थानमा विशेष कार्यक्रम आयोजना गरिएका छन्। विशेष गरी काठमाडौंको स्वयम्भू, बौद्धनाथ, सिंधुपाल्चोक, दोलखा, खुम्बु क्षेत्र, सोलुखुम्बु, संखुवासभा, रसुवा, लाङटाङ, मनाङ, मुस्ताङ, लगायत हिमाली भेगका विभिन्न जिल्लामा परम्परागत शैलीमा यो पर्व मनाइँदैछ।
यस वर्षको ग्याल्पो ल्होसारले नेपाली समाजमा सामाजिक एकता, धार्मिक सहिष्णुता, तथा सांस्कृतिक संरक्षणको सन्देश दिने विश्वास गरिएको छ। नयाँ वर्षको आगमनको उल्लासमा शेर्पा समुदायले परम्परागत संस्कृति झल्काउने विशेष कार्यक्रमहरू आयोजना गरिरहेका छन्।
